Արարատ․ լեռը Հայաստանի զինանշանի վրա

Արարատյան դաշտից վեր խոյացող Արարատը՝ Մասիսը, հենց Հայաստանի պատկերն է։ Պարզ առավոտյան այն լցնում է Երևանի ամբողջ հորիզոնը՝ ձյունապատ անգամ օգոստոսին, իսկ գագաթին Նոյյան տապանով այն պատկերված է պետական զինանշանի կենտրոնում։ 1921 թվականից լեռը սահմանի մյուս կողմում է՝ Թուրքիայի արևելքում, բայց հայերի համար այն երբեք չի դադարել հարազատ լինելուց։

Երկու հրաբուխ, մեկ զանգված

Արարատը երկու կոն ունեցող քնած հրաբուխ է։ Մեծ Արարատը՝ Մասիսը, ավանդական տվյալներով 5165 մ է, թեև վերջին չափումները մոտ 5137 մ են ցույց տալիս, իսկ նրա սառցե գլխարկը դանդաղ հալչում է։ Փոքր Արարատը՝ Սիսը, գրեթե կատարյալ կոն է՝ 3896 մ բարձրությամբ։ Գագաթները միմյանցից մոտ 13 կմ են հեռու և միացած են մոտ 2600 մ բարձրությամբ թամբով։

Լեռան վերջին ժայթքումը՝ 1840 թվականի հուլիսի 2-ին, ուղեկցվեց ուժեղ երկրաշարժով։ Դրան հաջորդած փլուզումը թաղեց հյուսիսային լանջին գտնվող Ակոռի գյուղը և Սուրբ Հակոբ վանքը։ Այսօր գագաթը ծածկված է մշտական սառցե գլխարկով, թեև 1970-ականներից ի վեր այն կորցրել է իր մակերեսի գրեթե մեկ երրորդը։

Լեգենդներ և պատմություն

Հայկական ավանդությունը վաղուց կապում է լեռը Ջրհեղեղի աստվածաշնչյան պատմության հետ․ ասում են՝ Նոյյան տապանը կանգ է առել նրա լանջերին։ Մեկ այլ լեգենդ պատմում է երկու քույրերի՝ Մասիսի և Արագածի մասին, որոնք վիճեցին ու ընդմիշտ բաժանվեցին․ այդ պատճառով էլ երկու լեռները մինչ օրս Արարատյան դաշտի վրայով նայում են իրար։

Առաջին հայտնի վերելքը տեղի է ունեցել 1829 թվականի հոկտեմբերի 9-ին։ Խումբը գլխավորում էին գերմանացի բնագետ Ֆրիդրիխ Պարրոտը և հայ գրող Խաչատուր Աբովյանը, որն այն ժամանակ Էջմիածնի սարկավագ էր։ Նրանց հետ էին երկու ռուս զինվոր և Ակոռի գյուղից երկու գյուղացի։ Գագաթին նրանք փայտե խաչ կանգնեցրին։

Ինչպես են բարձրանում այսօր

Այսօր լեռը բարձրանում են հարավից՝ Դողուբայազետ քաղաքի մոտից։ Ստանդարտ երթուղին սկսվում է Էլի գյուղից վեր և անցնում երկու ճամբարով՝ առաջինը մոտ 3200 մ բարձրության վրա՝ խոտածածկ լանջերին, երկրորդը՝ մոտ 4200 մ-ում՝ քարերի ու քարաթափվածքների մեջ։ Գագաթնային օրը սկսվում է լուսաբացից շատ առաջ՝ մի քանի ժամ զառիթափ քարաթափվածքով, հետո սառցե գլխարկով, որտեղ անհրաժեշտ են կատուներ, որպեսզի գագաթ հասնեք արևածագի մոտ։

Երթուղին տեխնիկական չէ, բայց բարձրությունն այն լուրջ է դարձնում․ 5000 մ-ից վեր օդում թթվածինը ծովի մակարդակի համեմատ մոտ կրկնակի քիչ է, իսկ գագաթի մոտ եղանակը կարող է արագ փոխվել։ Հաջողության գրավականը լավ կլիմայավարժեցումն է՝ գիշերակաց յուրաքանչյուր ճամբարում և կլիմայավարժեցման վերելք։ Անհրաժեշտ է Թուրքիայի իշխանությունների թույլտվություն, որը պետք է նախապես ձևակերպել․ սովորական սեզոնը հուլիսից մինչև սեպտեմբերի սկիզբն է։

Բարձրացեք Խարույկի հետ

Ամեն ամառ մենք բարձրանում ենք Արարատ 5, 6 և 7 օրանոց ծրագրերով, ինչպես նաև կազմակերպում ենք ավելի կարճ վերելք Փոքր Արարատ՝ Սիս։ Գրեք մեզ՝ ամբողջական ծրագրի, ամսաթվերի և գնի համար․ որքան շուտ ամրագրեք, այնքան լավ։